Feeds:
Berichten
Reacties

‘Vrouw begint kaasfabriek’ klinkt nou niet echt als een heel spannende premisse voor een roman, zeker niet in de oren van een lezer die al jaren geen kaas meer eet, maar het is de nieuwe Simone van der Vlugt. En een historische roman van Simone van der Vlugt leest altijd als een trein. En in dit geval is die zegswijze extra van toepassing want het verhaal speelt zich af in de fin de siècle, de tijd van de eerste treinen en stoommachines.
Na het overlijden van haar ouders weet de jonge Lydia Oorthuys niet goed wat ze met zichzelf aan moet. Ze heeft geld en een buiten geërfd, maar zonder ouders, broer of zussen is haar leven wat leeg. En dan vindt ze in de bibliotheek van haar ouderlijk huis schetsen van haar vader: hij had plannen om een kaasfabriek te beginnen in compagnonschap met een locale boer.
Lydia neemt, tegen de mores van de tijd in, de plannen van hem over en begint fabriek ‘De Purmer’. Alleen het starten van een fabriek is natuurlijk niet genoeg verhaal, dus wordt het aangevuld met wat romantiek en tegen de heersende moraal in gaan, allemaal heel Gran Hotel (Spaanse serie op Netflix die zich omstreeks dezelfde tijd afspeelt).
Het tweede deel volgt Nora, een jonge vrouw die veel te snel trouwt met een knappe man die in Antwerpen woont. Ze verlaat haar ouderlijk huis in Noord-Holland en vestigt zich met haar man in de Belgische havenstad. Al snel vertoont haar huwelijk barsten en staan de Duitsers aan de grens omdat ze in oorlog zijn met Frankrijk. Nora groeit in een jaar uit van nuffig juffertje tot moedige hulpverleenster.
Het boek heeft twee delen die niet echt naadloos in elkaar overgaan maar samen een goed beeld geven van een tijdperk uit de recente geschiedenis dat niet vaak in de belangstelling staat. Ik vond alleen het einde een beetje abrupt uitgeblazen door een olifant met een hele lange snuit…maar misschien was het wel een stoommachine.

Lekker #2

Twee weken geleden schreef ik over het moeilijkst vertaalbare woord uit de Nederlandse taal. En nee, dat is niet ‘gezellig’ maar ‘lekker’. Lekker heeft in het Nederlands te veel betekenissen.
Iets kan lekker zijn qua smaak of qua gevoel maar het kan ook uitdrukken dat je ergens naar uitkijkt (ik ben morgen lekker vrij). Ook kan het nog ‘lekker weer’ zijn of je kunt er iets heel kinderachtigs mee uitdrukken: ‘ik heb lekker een chocoladeletter gekregen en jij lekker niet.’
Die kunnen we volgens mij scharen onder het uitdrukken van leedvermaak. Dan hebben we ook nog het onderdrukt uiten van ongenoegen: ‘lekker weer, dit’ en ook nog een betekenis waar een lezer me op wees. Een Duitse vriend van haar had zich verwonderd over de vele betekenissen van ‘lekker’. Vooral over het feit dat het ‘lekker weer’ kon zijn en je je ‘lekker kon voelen’. Samen kwamen we nog op een andere toepassing van het woord: lekker ding.
En dat je je lekker voelt wil nog niet zeggen dat je een lekker ding bent, probeer dat maar eens uit te leggen aan NT2-ers (mensen die Nederlands als tweede taal leren).

En over lekker ding gesproken, je kunt hier nog steeds een kalender winnen.

kort verhaal-corona#8

Haal de brandweer in huis

Vorig jaar schreef ik voor Dierenpraktijken over de koala-redders die zo vriendelijk waren om voor het goede doel even te poseren: de wereldberoemde Australische brandweermannen.
En ik heb goed nieuws voor je: dit jaar zijn er weer brandweermannenkalenders. Er is weer een kalender van brandweermannen met hondjes en eentje van brandweermannen met katjes en brandweermannen zónder dieren en met-zonder-shirt. Dit jaar is er ook een heroes-kalender waar brandweermannen op staan met een T-shirt aan. Vermoedelijk is deze speciaal bedoeld om cadeau te kunnen doen aan oudtantes met een zwak hart…? Het officiële verhaal is dat deze kalender een eerbetoon is aan de aan alle brandweerlieden die zo hard gewerkt hebben tijdens de bushfires van 2019/2020, maar ik weet wel beter: speciaal voor mensen die de reguliere kalender niet aan kunnen.
Ook nieuw dit jaar is de ‘Animal Lovers’ kalender. Voorheen was er een ‘boerderijdieren’ en een ‘wildlife’ variant maar wegens corona-restricties was het al lastig genoeg om een variatie aan dieren op de set te krijgen dus is er nu één kalender met ‘verscheidene dieren’. De opbrengst van deze kalender zal ten goede komen aan de verzorging van dieren die gewond zijn geraakt tijdens de bushfires. Een zeer welkome donatie: de opbrengst van vorig jaar heeft voor vele koala’s en kangoeroes het verschil gemaakt.
Wil je nou zelf ook zo’n kalender hebben of wil je er één aan iemand geven? Dan kan dat want ik mag er twee weggeven aan volgers van mijn blog. Zo zijn ze hè, die Australiers. Dus wil jij een jaar lang brandweermannen (met geitjes, eendjes en koala’s) in huis, laat me dan hieronder weten waarom (of waarom jouw broertje, beste vriendin of oma een kalender verdiend heeft).

Promise me, dad-Joe Biden

Wie had ooit gedacht dat de wereld er, met het verkiezen van een oude witte man als volgende president van de Verenigde Staten, zo veel firsts en seconds bij zou krijgen?
Kamala Harris wordt de eerste vrouwelijke Vice President en Duitse Herder Major wordt de eerste asielhond die in het Witte Huis zal wonen.
Zelf zal Joe Biden de tweede katholieke president worden en Kamala Harris de tweede Vice President van niet-Noord-Europese komaf (Charles Curtis, VP van 31e president Herbert Grover, was Native American: Kew Nation).
Daarnaast was Biden de eerste president die tijdens zijn acceptance speech mensen met een beperking en transgenders met name noemde. Dat lijkt iets kleins maar voor velen was dat een emotioneel moment.
Niet zomaar een oude witte man dus, al zal hij zelf altijd benadrukken dat hij juìst ‘your average Joe’ is.
Velen zullen wel weten dat de eerste echtgenote van Joe Biden begin jaren ’70 overleed bij een verkeersongeluk waarbij hun dochtertje ook het leven liet. Hun zoontjes, Beau en Hunter, raakten gewond maar herstelden.
Vijf jaar later hertrouwde Joe Biden (met Dr. Jill Jacobs) en zij kregen samen nog een dochter. Helaas is het leven geen Hollywood film waarin de vriendelijke knappe weduwnaar voor altijd happily ever after leeft, zo bewijst zijn boek ‘Promise me, dad’. De ondertitel luidt ‘A year of hope, hardship and purpose’.
Het jaar dat in de ondertitel genoemd wordt begint in november 2014 en eindigt met het moment dat hij moet beslissen of hij zich kandidaat zal stellen voor de presidentsverkiezingen van 2016. Een beslissing die hij lang voor zich uit heeft geschoven. Niet alleen omdat hij als Vice President van de Verenigde Staten een drukbezet man was (het boek neemt de lezer mee op een aantal buitenlandse diplomatieke missies waarvoor hij dat jaar meer dan honderdduizend mijl aflegde) maar ook omdat zijn zoon Beau steeds invasievere behandelingen onderging wegens een hersentumor.
‘Promise me, dad’ is geen dik boek, maar wat zit er veel in… Het is deels politieke mémoire, deels dagboek en voor de rest een liefdesverklaring. Aan zijn familie, aan zijn geloof en aan het land dat hij binnenkort weer zal gaan leiden.
En ik kan niet wachten totdat er in het Witte Huis weer iemand woont die weet wat het is om lief te hebben en weet wat het is als het je in het leven niet allemaal aan komt waaien.

Wie de aflevering van Zondag met Lubach over ‘van het gas af’ heeft gezien weet dat het een stuk milieuvriendelijker klinkt dan het in de praktijk is. Mocht je er meer over willen weten (en ook wat we beter kunnen doen) dan kan ik het boek ‘De Groene Kans’ van harte aanraden, ik schreef er voor EcoGoodies een blogpost over.

Bedank de bezorger

Vroeger, toen we nog met guldens betaalden, had bijna iedereen een abonnement op de krant. En tegen het einde van het jaar stond die bezorger voor de deur met een kaartje met nieuwjaarswens in de hoop er een fooi voor terug te krijgen. Dit was zo normaal dat Kinderen voor Kinderen er een liedje over heeft gezongen ‘En als we in december bellen, kaartje in de hand/Dank dan gul en vriendelijk voor het bezorgen van uw krant’.
Als er dan volksstammen zijn die in november-december willen brullen over tradities dan is het deze die ik in ere wil herstellen.
Er zijn nog weinigen die een abonnement hebben op een papieren krant (wij krijgen ‘m alleen op zaterdag in de bus en vorig jaar heeft de mijnheer hier in huis op zaterdagochtend een sprintje moeten trekken om de bezorger op z’n brommer in te halen om hem een envelopje te kunnen overhandigen), maar er komt bij velen wel degelijk dagelijks een bezorger aan de deur. Ik zou zelf ook niet weten hoe wij dit jaar zouden hebben overleefd zonder onze pakjesbezorger. Joggingbroeken heeft hij afgeleverd (iets anders hoef je toch niet aan als je thuis werkt), een groot wave-beeldscherm voor de mijnheer z’n thuiskantoor, crossfit-attributen voor diezelfde mijnheer toen de sportschool dicht ging en boeken voor mij toen hetzelfde met de bibliotheek gebeurde. Zonder de bezorger zouden we gek zijn geworden. En dan hebben wij ook nog eens een aardige die vrolijk gedag zegt en je pakje niet in de Kliko gooit als je te langzaam bent met open doen. En we weten allemaal, pakjes bezorgen is geen vetpot en ze gaan het de komende tijd loeidruk krijgen. Daarom leek het mij een leuk idee om een traditie in ere te herstellen. Komt de bezorger een hele lading bestellingen bij je afgeven (of gewoon iets waarvan je heel blij bent dat je er zelf niet voor op stap hoef)? Geeft dan een kaartje met ‘bedankt voor je hulp dit jaar’ erop en als je het missen kan een kleine bijdrage erbij. #bedankdebezorger

Stel je voor, na het overlijden van paus Johannes Paulus II (dank for die blùùmen) werd hij niet opgevolgd door Benedictus XVI (die Duitse paus met die wallen) maar door een kleine bescheiden man die de bijnaam ‘paus Per Ongeluk’ kreeg. Een man die in de nasleep van een aanslag op zijn leven bevriend raakte met een Israëlische spion genaamd Gabriel Allon. Deze Allon is toevallig ook nog een kunstkenner en -restaurateur.
‘De geheime orde’ begint helaas met het overlijden van ‘paus Per Ongeluk’. Een overlijden waarvan zijn goede vriend aartsbisschop Luigi Donati vermoed dat het niet geheel en al natuurlijk is. Donati roept de hulp in van Gabriel Allon die toevallig met zijn vrouw en kinderen op vakantie is in Venetië.
Ik kan alvast verklappen dat dit deel (het zevende in de Gabriel Allon-reeks) heel goed los te lezen valt van de overige want ik had nog nooit van de auteur of zijn bekende personages gehoord en ik kon het verhaal prima volgen. Volgens sommige commentaren is het heel anders dan eerdere delen: dat waren fast paced spionage-romans en dit is meer een puzzel die zich langzaam ontvouwt, wat ik juist erg leuk vond om te lezen. Het deed me een beetje denken aan ‘Angels and Demons’ van Dan Brown, natuurlijk mede vanwege de setting. Ik had alleen verwacht dat de detectiveroman die in het bed van de paus gevonden werd nog iets heel anders zou blijken te zijn aan het einde van het verhaal, maar helaas ik ben blijkbaar toch niet zo scherp als Gabriel Allon.

Gezellig of lekker

Al jarenlang wordt beweerd dat het Nederlandse woord ‘gezellig’ niet te vertalen valt, maar daar ben ik het niet zo mee eens. Een letterlijke één op één vertaling is niet makkelijk te maken, tenzij je vertaalt naar het Deens, dan is het gewoon hygge, maar ‘gezellig’ valt wel uit te leggen met het Engelse begrip cozy (en tea cozy betekent weer theemuts).
Gezellig kent ook maar één betekenis in het Nederlands. Hoe anders is dat met ‘lekker’. Vraag in het Engels aan een Nederlander wat ‘lekker’ betekent en diegene zegt waarschijnlijk ‘tasty’. Maar daarmee ben je er nog lang niet en daarom denk ik dat ‘lekker’ het moeilijkst te vertalen woord van de Nederlandse taal is.
Ik moest eraan denken toen ik aan het meezingen was met Merol die optrad bij Even tot hier. Voor de gelegenheid was haar hit ‘Lekker met de meiden’ omgekat tot ‘Lekker met Joe Biden’ met zinnen als ‘zij kan eindelijk scheiden’ (met een foto van Melania Trump in beeld). Toen ik de video van het liedje op Facebook deelde dacht ik ‘hoe leg ik dit uit aan mensen die geen Nederlands verstaan? Wat is ‘lekker’ in deze context?
Lekker is een woord dat uitdrukt dat je ergens naar uitkijkt, zoals ‘Ik ben morgen lekker vrij’. Ik weet daar geen Engelse vertaling van. Bij ‘het is lekker weer’ is het een stuk makkelijker, dan betekent ‘lekker’ nice. Dat zijn dus al drie verschillende betekenissen van één en hetzelfde -vaak voorkomende- woord.
En dan hebben we het nog niet eens gehad over een uitspraak als ‘lekker voor je’ of ‘nou, lekker dan’.
Lekker moeilijk te vertalen, dat lekker.