Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘Rembrandt van Rijn’

De titel ‘Schilderslief’ slaat op het kindermeisje dat Rembrandt in huis haalde tijdens de ziekte en na het overlijden van zijn vrouw Saskia, toch is het schilderij op het omslag toegeschreven aan Samuel van Hoogstraten. Foutje van Simone van der Vlugt? Nee, natuurlijk niet, als iemand haar feitjes en tijdlijn op orde heeft dan is zij het wel.
In de periode dat Geertje Dircx, hoofdpersoon van de roman, bij Rembrandt in dienst kwam, was van Hoogstraten nog een leerling van hem. Het vermoeden is dat de meester het portret af maakte toen van Hoogstraten terug moest naar Dordrecht. De klederdracht en latere schilderijen maken het aannemelijk dat het kindermeisje model heeft gestaan voor dit portret. Vermoedelijk heeft Rembrandt haar blikrichting veranderd van ‘naar de kijkers toe’ naar ‘licht wantrouwend om het hoekje’. Met Geertje viel geen loopje te nemen.
De roman begint met een passage waarin Geertje bijna door een koets omver wordt gereden en vervolgens door de inzittenden wordt meegenomen naar het tuchthuis. Ze is veroordeeld tot twaalf jaar. Ze is ervan overtuigd dat dat een vergissing moet zijn. Zelfs mensen die ècht iets op hun geweten hebben, zoals dieven en prostitutees worden doorgaans veroordeeld tot een paar weken. Maar het blijkt geen vergissing.
Hoe heeft het zover kunnen komen en wie heeft de aanklacht ingediend? Dat wordt pas tegen het einde duidelijk (van der Vlugt schrijft niet voor niets ook thrillers), eerst gaan we terug in de tijd, naar Edam, waar de jonge Geertje vissen schoon staat te maken en er al van droomt om naar een grotere stad te gaan. Eerst gaat e naar Hoorn waar ze in een herberg gaat werken, later vertrekt ze naar Amsterdam om kindermeisje te worden bij Rembrandt, een schilder waar zij zelf nog nooit van heeft gehoord maar snel zeer van onder de indruk raakt.
Na het overlijden van zijn vrouw Saskia krijgen de twee een relatie waar heel Amsterdam schande van spreekt. De schilder kan echter niet met Geertje trouwen omdat hij een contract heeft getekend met de familie van zijn overleden vrouw. Geertje berust in de situatie, maar dan komt er een nieuw dienstmeisje ten tonele en wordt ze aan de kant geschoven. Ze laat het er echter niet bij zitten.

‘Schilderslief’ is vlot geschreven en Simone van der Vlugt heeft overduidelijk gedegen kennis van de Nederlandse geschiedenis. Misschien iets te veel: personages worden met naam en toenaam en soms zelfs adres genoemd terwijl dat wat onnatuurlijk over kan komen. Ze heeft met deze roman een vergeten vrouw uit de geschiedenis een stem gegeven in een toegankelijke roman die vele lezers (ook zij die niet van ‘moeilijke’ boeken houden) aan zal spreken. Een onderhoudende geschiedenisles.Maar om te zeggen dat het heel erg raakt of vol staat met prachtige zinnen…dat niet. Maar je kunt niet alles hebben.

Read Full Post »

Het jaar is 1664, voorjaar, en voor het eerst in meer dan 20 jaar zal er in Amsterdam weer een vrouw ter dood worden gebracht. De zoon van de beroemdste schilder van de stad ziet de terechtstelling en vertelt er zijn vader over. De oude man, nog treurend om de pas overleden vrouw met wie hij ‘in zonde leefde’, zoekt het jonge Deense meisje op op het galgenveld in Volewijck en tekent haar.
De naam van het meisje luidt Elsje Christiaens, de naam van de schilder wordt nergens genoemd maar is eenvoudig in te vullen: één van de twee motto’s van het boek is een uitspraak van Vincent van Gogh: Doch die Jodenbruid-wat een oneindig sympathiek schilderij… Het verwijst naar Rembrandt’s meest geliefde schilderij, het dubbelportret waar hij inkopen voor doet op de ochtend van de terechtstelling van het meisje.

De schilder en het meisje

De schilder en het meisje

Het meisje, net 18 jaar oud is ze en nog maar twee weken eerder vanaf Jutland naar Amsterdam gereisd, heeft haar hospita vermoord met een bijl. Het hoe en waarom, en ook de reis die ze maakte worden door AKO-Literatuurprijs-winnares Margriet de Moor mooi beschreven. Ook de liefde van de vader voor de zoon en zijn ontreddering na het overlijden van zijn vrouw (en de zorgzame pleegmoeder van zijn zoon) raken de lezer. Rembrandt was een dwarse lastpak, maar na het lezen van ‘De schilder en het meisje’ wel jóuw lastpak.
‘De schilder en het meisje’ is een mooi opgebouwde, teder verhaal dat zeer in de smaak zal vallen bij liefhebbers van het historische genre en lezers die geïnteresseerd zijn in kunst. Wat voor mij persoonlijk niet had gehoeven zijn de vooruitwijzingen: ik wéét dat zoon Titus niet oud zal worden, daar hoeft de auteur mij niet op te wijzen. en ook het volgende fragment komt op mij wat bevreemdend over: ‘De groep die de eindscène voor zijn rekening had genomen, het meisje, de beul en de knechten, bevroor in een soort acute bewegingloosheid die in films van later eeuwen een still zou worden genoemd’. 
Waarom het woord still gebruiken terwijl een tableau vivant hetzelfde is en bovendien in de tijd van de schilder een heel bekende en populaire manier om in één opstelling (vaak op een kar) een heel verhaal te vertellen. Wellicht wil De moor hiermee aantonen dat kunst vele eeuwen van verandering kan overleven en daarmee tijdlozer is dan al het andere wat de mens kan creëren, maar voor mij had dat dus niet gehoeven.  Maar dat neemt niet weg dat het een roman is die heerlijk wegleest.

Volgende week op literaire woensdag een man, en nog wel een foute.

Read Full Post »