Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘Nederlands’

Tijdens de essentrics-les op maandagochtend dwalen mijn gedachten meestal af, ze zijn het van me gewend, dus ze laten me meestal maar. Deze week kwamen er Sinterklaasgedicht-zinnen bij me bovendrijven. and het flauwste soort (e beste dus). Wat gedichten schrijven betreft ben ik net mijn moeder: hoe flauwer hoe beter en ik heb er zelf de grootste lol om. Weken van tevoren al.
En dat doet me weer denken aan een van de leukste woorden uit de Nederlandse taal: voorpret. Bijna net zo leuk als binnenpret. En net zo onvertaalbaar.
Menigeen beweert dat het Nederlands niet mooi en poëtisch is, maar probeer voorpret maar eens te vertalen. Ik kan zelf zo snel niets mooiers verzinnen dan ‘the joy of anticipation’. Al snel weer een mond vol die niet zo luchtig en frivool klinkt als voorpret.
En een binnenpretje? Wat is dat dan? ‘An inner giggle’? Dat klinkt toch wel iets dichterbij het gekkenhuis dan gewoon een binnenpretje.
En wat dacht je van jeugdsentiment? Nostalgia klinkt weemoediger dan jeugdsentiment. Wat zou het dan moeten zijn? ‘Memory Bliss’? Dat klinkt wel erg zweverig voor het licht uitgelaten gevoel dat ik krijg bij het zien van een Popple of de begintune van The Flying Doctors.
Misschien moeten we het er maar gewoon op houden dat het Nederlands een aantal hele mooie onvertaalbare woorden in zijn schat heeft.

Advertenties

Read Full Post »

Een van de leukste dingen aan mijn nieuwe MacBook (behalve dan het deugdelijk geluid uit de speakers, de snelheid, het feit dat er geen kruimels onder de letters B en V zitten en het feit dat ik me er geen breuk aan sjouw als ik ‘m mee wil nemen naar de bank en nog zo wat dingetjes) is mijn nieuwe ‘Word of the day’ screensaver. Zodra ik even zit te suffen, of thee haal, of terug kom van een wandelingetje brievenbus met het hondje, laat mijn screensaver een moeilijk woord met bijbehorende betekenis zien.
Gisteren was dat affidavit (tssk, boring, ik heb genoeg ‘The Good Wife’ gekeken om dat woord te kennen) en vandaag het veel minder exotische ‘patroon’. Dat is dus een woord in het Engels. En wel hierom: (noun) a person who held an estate in land with certain manorial privileges granted under the old Dutch governments of NewYork and New Jersey.
Een voetafdruk in de taal dus: de Nederlanders waren hier. Toch mooi meegenomen dat ik nu, dankzij mijn Mac, een mooier voorbeeld weet van een Nederlands woord dat het tot leenwoord heeft weten te schoppen dan ‘apartheid’.Scan_20151005 (4)h

Read Full Post »

Toen ik Nederlands studeerde aan de UvA kreeg ik daar onder anderen les van taalkundige en sociolinguïst Jan Stroop. Hij is de bedenker van de term Poldernederlands. Tijdens één van zijn colleges vertelde hij dat hij op 4 mei 1997 Trijntje Oosterhuis een toespraak had horen houden die begon met de zijn ‘Waai sain fraai’.

Vrij ja, maar fraai is het niet. Dat was nou een typisch voorbeeld van Poldernederlands, zei hij. En hoewel hij de bedenker was van de term, hoorde hij het liever niet. De term ABN hoorde hij ook liever niet, wij, studenten, moeten ‘Standaard Nederlands’-zeggen als we dialect-loze spreektaal bedoelden. Het begrip Algemeen Beschaafd Nederlands suggereert namelijk dat taal met dialect niet beschaafd zou zijn.
Dat is het natuurlijk niet altijd, maar sommige dialecten hoor ik nog liever dan het Standaardnederlands waarmee ik opgroeide. Het dialect dat mijn opa sprak toen hij klein was en opgroeide tussen de heidevelden  in dezelfde streek waar zanger Daniel Lohues vandaan komt.
Niet allèn het weer
ook de blues en ook de rest
Ik hold vandage alles buut’n  IMG_5305
wat normaal de boel verpest.
Lange leed’n dat ‘k de toekomst
zo mooi glanzend zag
‘t is ‘n prachtig mooie dag.
Heeft het Nederlands ooit mooier geklonken dan algemeen beschaafd Drents? Ja, het mag wel zo, zou mijn opa zeggen.
Nou, misschien is it giet oan een nog mooiere zin, maar dat is strikt genomen een andere taal.
Als vriend en ik zijn geboortestad binnenrijden hebben we altijd hetzelfde, korte geprekje:
‘Kèk nóu, de Brienenoord’
‘Mooi hè?’
‘Ja tog’
‘Eg wel’
In algemeen beschaaft Rotterdams. Ik kom graag in die stad, dus als ik die tongval hoor maakt me dat blij. Het Twents vind ik ook zo mooi, het Drents natuurlijk, het Fries en het Gronings. Het Noord-Limburgs (Rowwen Hèze-taal) leerde ik ooit van een vriendje, dus ik kan heel vriendelijk in dialect vragen, madde gij nog een kappe kaafie? Maar als Jack Poels erin gaat zingen dan klinkt het pas echt poetisch. En zo heeft elke streektaal wel iets moois. Nou ja, behalve het Utrechts dan, dat noemde een collega van mijn vader ooit ‘geen dialect maar een keelziekte’ Maar ik kreeg een in Utrecht wonend studiegenootje ooit wel enorm aan het lachen door haar te vragen of ze woaterveste moskoara hed opgedoan.
Maar in de mééste volkstalen kun je hele mooie beschaafde dingen zeggen. Andersom kan trouwens ook. Toen ik van de week heel hard mijn knie stootte aan de trede van mijn immens steile trap in de Haarlemse wijk waarin ik woon zei ik hele onbeschaafde dingen. Middeleeuwse ziektes en vloeken rolden zomaar uit mijn mond. Mét Haarlemse r, dat dan weer wel.
Deze column is voorgelezen op 16 juli 2014  tijdens de Moerstaalavond van het Ampzinggenootschap

Read Full Post »